Şanghay’da Kaçak Çalışmak

Yazının başlığına bakınca sanki “Şanghay’da kaçak çalışmanın püf noktaları” tarzında bir şeyler yazacakmışım gibi görünüyor olabilir ama aslında durum tam tersi.. Amacım, eğer Şanghay’da veya Çin’in herhangi başka bir bölgesinde, bu tür amacı olan arkadaşlarımız varsa kendilerini uyarmak aslında 🙂

Geçenlerde Shanghai Daily’de çıkan bir haberi aşağıda alıntılayıp tercüme etmeye çalıştım.. Yazıda da göreceğiniz gibi Çin Hükümeti ülkede yasal olmayan bir şekilde oturan ve/veya çalışan kişilere artık daha sert yaptırımlar uygulayacak gibi görünüyor. Yani siz siz olun, buraya gelmeden evvel her türlü yasal işlemin sorunsuz bir şekilde halledildiğinden emin olun.. Benden söylemesi 🙂

Shanghai - Şanghay

Çin yabancıların kanunsuz yollardan ülkeye giriş, barınma ve çalışmalarını kontrol altına almayı hedefliyor. Bu durum dünyanın en büyük ikinci ekonomisinde son zamanlarda iyice göze batan bir problem haline gelmişti. Bu konu ile ilgili olarak ülkenin en üst yasama organına yeni bir kanun önergesinin ilk hali sunuldu.

Ülkeye giriş çıkışların yönetimi ile ilgili olarak şu anda yürürlükte olan kanun 26 sene önce kabul edildiği için, ve o zamanlar Çin bugünkü gibi “dünyanın atölyesi” olmadığından, kanun içerisinde yasadışı istihdamdan pek fazla bahsedilmiyor.

Bu yeni sunulan kanun teklifine göre yabancılar işe alınmadan evvel çalışma izinlerini ve oturum sertifikalarını almak zorundalar. Çin’de yasadışı bir şekilde çalışan yabancılara 5.000RMB-20.000RMB arası ceza kesilecek ve 5-15 gün arası göz altına alınabilecekler. Aynı şekilde yabancılar için yasa dışı işe yerleştirme servisi sunan firmalar da cezalandırılacak.

Shanghai - Şanghay

Eğer bir yabancının vizesi ona maksimum 180 güne kadar kalış hakkı veriyorsa, bu durumda oturum için başvurmasına gerek kalmayacak. Eğer vize 180 günden daha fazla kalışlıysa ve oturum izni gerektiği belirtiliyorsa o zaman kişi ülkeye giriş yaptıktan sonra 30 gün içerisinde oturum izni için başvurmak durumunda olacak.

Yasa tasarısına göre yabancılara 180 ünden başlayıp 5 yıla kadar geçerli olan oturum izinleri verilebilecek. Çin’de kalışları süresince yabancıların yanlarında geçerli kimlik belgelerini bulundurmaları gerekecek.

Gene bu yasaya göre eğer bir yabancı Çin’in ekonomik ve sosyal gelişimine çok önemli katkılarda bulunduysa veya ilgili şartları yerine getirmişse, o zaman daimi oturma izni için başvurmaya hak hazanmış olacak.

Shanghai - Şanghay

Çin’de mülteci statüsünde kalmak üzere başvuranlara ise öncelikle geçici kalış izni verilecek ve bu süre içinde kendileri ile ilgili soruşturma yapılacak. Soruşturma sonucu olumlu olursa başvuruları onaylanacak kendilerine Çin’de yaşamaları için bir mülteci kimlik belgesi temin edilecek.

Biyolojik bilgilerin toplanması ile ilgili bir madde de bulunuyor bu yasa tasarısında. Buna göre Polise ve Dışişleri Bakanlığı’na biyolojik bilgilerin (Çin’e giriş çıkış yapanların parmak izleri) toplanması ve depolanması yetkisi verilecek. Bu sayede gerek sınır kontrolleri daha efektif hale gelecek hem de devlet güvenliği konusunda iyileştirilme yapılmış olacak.

Çin Hükümeti’nden gelen bilgilere göre ülkeye giriş çıkış yapan insan sayısı 1990 yılında beri her sene %10 oranında artmakta. 2010’da 52 milyonu yabancı olmak üzere toplam 382 milyon kişi ülkeye giriş çıkış yapmış.


Şanghay’da Geçici İkamet Kaydı

Bugün şahit olduğum olay nedeniyle muhtemelen bir çok kişinin zaten biliyor olduğu bu uygulamadan burada da kısaca bahsetmek istedim.. Eğer Çin’de oturum/çalışma izniniz yoksa, yani ülkeye iş vizesi (business) veya turistik vize ile giriş yapıyorsanız Çin kanunlarına göre 24 saat içerisinde kalacağınız yere en yakın polis merkezine gidip pasaportunuzu kaydettirmeniz ve geçici ikamet belgesi almanız gerekiyor.. Eğer bir otelde kalıyorsanız sorun yok demektir, çünkü otel sizin adınıza bu kayıt işlemini gerçekleştiriyor, size herhangi yapacak bir iş kalmıyor.. Yok eğer başka bir yerde (arkadaş, akraba vs.) kalacaksanız ise bu işlemi sizin yaptırmanız gerekiyor..

Belgeyi almak çok kısa bir işlem aslında.. Pasaportunuzdan alınan özlük bilgileriz, ülkeye giriş tarihiniz vs. kullanılarak bu dokümanın hazırlanması en fazla 10 dk sürüyor.. Burada dikkat çekmek istediğim konu “24 saat içerisinde” kısmı.. Normalde polis memurları bu konuda esnek davranıyorlar.. 3-5 gün sonra gittiğinizde bile insiyatif kullanarak herhangi bir işlem yapmadan gayet nazik bir şekilde kaydınızı yapıyorlar..
Şanghay Geçici İkamet Belgesi

Ama eğer kuralları sıkı sıkıya uygulayan bir polis memuru ile karşılaşırsanız, o zaman olaylar şu şekilde gelişiyor.. Öncelikle yanınızda Çince/İngilizce bilen ve size tercümanlık yapan bir arkadaşınız olduğunu varsayıyorum.. Memur öncelikle 3 sayfalık bir ifade çıktısı alıyor.. Burada soru cevap şeklinde sizden alınmış bir ifade örneği bulunuyor.. Adınızın ne olduğu, ne zaman giriş yaptığınız, neden kayıt işlemine geç geldiğiniz gibi sorulara karşın sizin ilgili cevaplarınız var bu belgede.. Belli bir şablon var ve isim, pasaport no gibi yerler değişiyor.. Bu belgeyi ve bir kaç belgeyi daha size gösteriyor, tercümanınız vasıtasıyla okuyup anladığınızı beyan edip imzanızı atıyorsunuz hepsine.. Sonrasında ceza belgesini veriyor ve en yakın bankaya gidip yatırmanız söyleniyor.. Bankadan yatırdığınıza dair belge ile polis merkezine geri gelip geçici ikamet belgenize kavuşuyorsunuz 🙂

Sonuç olarak heryerde olduğu gibi burada da kurallar konusunda esnek veya katı polis memurları bulunduğu için benim tavsiyem kayıt işlemlerinizi ülkeye giriş yaptıktan 24 saat içerisinde bitirmeniz olacaktır.. Aksi takdirde epeyce zaman ve bunun yanısıra para da kaybettiren işlemlerle başbaşa kalabilirsiniz 🙂

Not: İrem Hanım’ın ilettiği son dakika notuna göre pasaport fotokopisi de istenebilir sizden kayıt esnasında, tedbirli olmakta fayda var 🙂


Şanghay’da Resmi Sağlık Raporu

Dünyanın her yerinde olduğu gibi, Şanghay’da da, yabancıların giriş-çıkış sorunu olmadan kalıcı olarak (yıllık) ikamet edebilmeleri için çalışma izni/oturma izni gibi izinlere ihtiyaçları oluyor.. Bu izinleri almak da haliyle bir dizi bürokratik işlem gerektiriyor.. Bu işlemlerden ilki bir dizi sağlık kontrolünden geçerek sağlam raporu almak 🙂 Bu sabah gözlemlediğim ve beni kendisine hayran bırakan bu sistem aşağıdaki gibi işliyor..

Öncelikle “15, JinBang Road – Hami Road” adresinde bulunan ve ismi “Shanghai Health and Quarantine Verification Office” olarak geçen sağlık birimine gidiyorsunuz.. Şanghay’da aynı raporu veren başka kurumlar da olabilir tabii, ama o konuda benim bilgim yok.. Hemen girişte sağda bulunan 1 numaralı binaya giriyorsunuz.. Bu arada randevunuzun daha öncesinden alındığını ve sizin de oraya randevu saatinde gittiğinizi varsayıyorum tabii 🙂 Girişte randevu numaranızı görevli hemşireye söyleyip, pasaportunuzu ve fotokopisini,  4 adet vesikalık fotoğrafınızı (ve şirketiniz, veya eşinizin şirketi, tarafından size verilecek diğer belgeleri) ona teslim ediyorsunuz.. Size hemen bir belge hazırlıyor ve bekleme odasına yönlendiriyor.. Bekleme odasında o belgenin ilk sayfasındaki bilgileri (genel bilgiler ve geçmişte geçirdiğiniz hastalıklarla ilgili sorular var) dolduruyorsunuz.. Bu arada size verilen numaranın anons edilmesini veya ekranda görünmesini bekliyorsunuz.. Bekleme odası geniş ferah bir oda, resimde de göreceğiniz gibi ortada akvaryumlu bir masa, herkese yetecek kadar kalem ve masanın etrafında ek koltuk ve sehpalar mevcut..

Şanghay Sağlık Bürosu Bekleme Odası

Hemen bekleme odasının yanındaki odanın kapısının üzerindeki ekranda numaranızın belirmesini bekliyorsunuz ve sonrasında içeri girip ilk kaydınızı yaptırıyorsunuz.. Sonrasında sizi rapor ücretini ödemeniz için vezneye yönlendiriyorlar ve 697RMB’yi orada ödedikten sonra sağlık kontrolü maratonunuz başlıyor.. Tüm gireceğiniz kontroller uzunca bir koridorda sağlı sollu farklı odalarda gerçekleşiyor.. Öncelikle üstünüzü çıkarıp sabahlık tarzı bir giysi giymeniz ve ayağınıza galoş geçirererk bu koridorda işlemlere başlamanız gerekiyor.. Her bir odaya İngilizce bilen hemşireler tarafından yönlendiriliyor, odadaki doktor tarafından muayene edildikten sonra hangi odaya gitmeniz gerektiği de gene size söyleniyor.. Göz muayenesi, ultrason, röntgen, kan testi gibi 7-8 farklı işlem yaptırıyorsunuz..Her bir işlem sonrası ilgili doktor tarafından size kayıt sırasında verilen belgeye imzalar atılıyor.. En sonda ise giyinip çıkıyorsunuz ve bir 25RMB de expres posta hizmeti için ödeyerek rapor sonucunun adresinize postalanmasını sağlıyorsunuz..

İşlemler gerçekten de olağanüstü hızlı ve sistematik bir şekilde gerçekleşiyor ki, bu kısım gerçekten çok hoşuma gitti.. Türkiye’de benzer bir rapor almak istesek sanırım en az yarım gün, hatta belki daha da fazlasını hastanede geçirmek gerekir.. Burada ise 9.30da randevunuz varsa, 10.30’da tüm işlemleri bitirmiş ve çıkmış oluyorsunuz.. Hemen herkesin az ya da çok İngilizce biliyor olması, size yardım edip yönlendirme amaçlı etrafta yeteri kadar (hatta daha da fazla) hemşire olması tüm bu sağlık kontrolü işlemlerini kolaylaştırıyor.. Size de sadece gir denilen yere girmek, yap denilen şeyi yapmak kalıyor 🙂